Klassenmanagement

Wat is goed klassenmanagement?

Orde houden? Straffen en belonen? Rust in de klas?

Ja natuurlijk, maar goed klassenmanagement is veel meer dan dat. Leerkrachten spelen een fundamentele rol in de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. Zij bieden hun leerlingen namelijk de mogelijkheid tot leren. Goed klassenmanagement betekent leerlingen de gelegenheid geven om te leren (‘opportunity to learn’). Leren op het cognitieve vlak, wat zich uit in de prestaties op bijvoorbeeld taal, lezen, rekenen en wereldoriëntatie, maar ook leren op het niet-cognitieve vlak, zoals het leren omgaan met andere leerlingen. Door goed klassenmanagement kan een veilige en ordelijke leeromgeving voor de leerlingen ontstaan. Als de leerkracht weinig tijd kwijt is aan ‘orde houden’ dan is er bovendien meer tijd voor instructie en begeleiding. De effectieve leertijd (‘time-on-task’) kan door goed klassenmanagement daarom aanzienlijk verhoogd worden. En meer tijd voor leren betekent meer leren en dus verbeterde leerprestaties. Effectief klassenmanagement is daarom een belangrijke voorwaarde voor effectief onderwijs.

Maar wat is effectief klassenmanagement? Er is een heleboel geschreven over klassenmanagement. Ook is er veel onderzoek naar klassenmanagement geweest. Maar helaas wordt niet elk onderzoek even gedegen uitgevoerd. Verder is het zo dat sommige onderzoeken erg lang geleden zijn uitgevoerd; het is maar de vraag of wat in de jaren ‘80 effectief was nog steeds effectief is. In opdracht van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) hebben wij daarom de uitkomsten van recente studies naar de effectiviteit van klassenmanagement op een rijtje gezet. Dat hebben we gedaan met een meta-analyse: een overzichtsstudie waarbij de resultaten van eerdere studies statistisch samengevat worden.

Met effectiviteit bedoelen we hier dat de leerprestaties, het gedrag, de sociaal-emotionele ontwikkeling of de motivatie van leerlingen vooruit gaan. Effectief klassenmanagement is dus klassenmanagement dat er toe bijdraagt dat leerlingen er ‘beter’ van worden. In onze meta-analyse hebben we gekeken naar de effecten van klassenmanagementstrategieën èn klassenmanagementprogramma’s op de ontwikkeling van de leerlingen. Met welke strategie of welk programma wordt de ontwikkeling van leerlingen het meest gestimuleerd? In sommige studies heeft de leerkracht een klassenmanagementstrategie uitgeprobeerd, bijvoorbeeld het belonen van goed gedrag. Steeds vaker echter zien we een bredere aanpak, bijvoorbeeld de invoering van een schoolbreed klassenmanagementprogramma. In zulke programma’s worden doorgaans op de hele school dezelfde gedragsregels afgesproken en worden bijvoorbeeld extra lessen gegeven in ‘hoe je met elkaar omgaat’.

Samenvatting onderzoek
Specifieke programma’s

Interview Klassenmanagement